Rozdzielność majątkowa – Reguła ( zasada ogólna )

Jeżeli małżonkowie nie postanowią inaczej, z chwilą zawarcia związku małżeńskiego powstaje między małżonkami ustawowa wspólność majątkowa. Co do zasady wymagana jest aktywność małżonków (lub przyszłych małżonków), którzy umową mogą znieść lub wyłączyć wspólność majątkową.

Rozdzielność majątkowa u notariusza (intercyza)

Rozdzielność majątkowa (intercyza) to umowa między małżonkami, która znosi ustawową wspólność majątkową. W praktyce oznacza to, że każdy z małżonków posiada swój odrębny majątek, którym samodzielnie zarządza i za który odpowiada. Rozdzielność majątkowa może być zawarta zarówno przed ślubem, jak i w trakcie trwania małżeństwa, a jej skutkiem jest brak wspólnego majątku. Przyczyny, dla których ustanawia się rozdzielność majątkową, mogą być różne. Decyzja o ustanowieniu rozdzielności majątkowej może wynikać z różnych przyczyn, od chęci zachowania niezależności finansowej po konieczność zabezpieczenia się przed ewentualnymi długami współmałżonka. Takie rozwiązanie pozwala również uniknąć wielu problemów związanych z zarządzaniem wspólnym majątkiem, a także daje większą swobodę w podejmowaniu decyzji finansowych. Postanowienie o ustanowieniu rozdzielności majątkowej powinno być dobrze przemyślane, ponieważ może mieć wpływ na wiele aspektów życia codziennego.

Jakie są sposoby ustanowienia rozdzielności majątkowej?

Najczęściej rozdzielność majątkowa jest ustanawiana poprzez zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej, zwanej intercyzą, w formie aktu notarialnego. W wyjątkowych sytuacjach, gdy istnieją ważne powody, rozdzielność majątkowa może być ustanowiona przez sąd. Rozdzielność majątkowa może również powstać z mocy prawa, np. w przypadku ubezwłasnowolnienia lub ogłoszenia upadłości jednego z małżonków. Ustanowienie rozdzielności majątkowej u notariusza lub w sądzie otwiera także możliwość dokonania podziału majątku między małżonkami.

Jakie konsekwencje ma rozdzielność majątkowa?

Podczas, gdy w czasie trwania ustroju wspólności majątkowej istnieją trzy masy majątkowe, które tworzą majątki osobiste każdego z małżonków oraz majątek wspólny, to po wprowadzeniu rozdzielności majątkowej będą istniały tylko dwie masy majątkowe – wyłącznie majątki osobiste małżonków. Nie będzie zatem majątku wspólnego. Skutkiem rozdzielności jest to, że każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy ustanawiającej rozdzielność, jak i majątek nabyty później. Ponadto, każdy z małżonków zarządza samodzielnie swoim majątkiem, nie jest wymagana więc wymagana zgoda małżonka, np. do zbycia nieruchomości bądź odpłatnego jej nabycia. Ważne jest również, że małżonek nie odpowiada za zaciągnięte długi drugiego małżonka.

          Przykład: Po przejściu z ustroju wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej do ustroju rozdzielności majątkowej współwłasność łączna, którą charakteryzuje to, że nie ma w niej wyraźnie określonych udziałów zostaje przekształcona we współwłasność ułamkową co do zasady w udziale wynoszącym 1/2 części dla każdego z małżonków. Zatem, na przykład, jeśli w skład majątku wspólnego wchodziła nieruchomość, to po ustanowieniu rozdzielności małżonkom będzie przysługiwał udział w niej wynoszący po 1/2  części dla każdego z nich. W czasie trwania rozdzielności majątkowej nie istnieje majątek wspólny, dlatego też nie można nabyć przytoczonej w powyższym przykładzie nieruchomości do tego majątku, ale nic nie stoi na przeszkodzie, aby małżonkowie nabyli udziały w niej do majątku osobistego każdego z nich.

Kto musi wiedzieć o rozdzielności majątkowej?

Istotne jest, że aby móc powoływać się na umowę majątkową małżeńską, należy daną osobę (np. kontrahenta) o jej zawarciu i rodzaju tej umowy powiadomić. W przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą należy ujawnić ten fakt w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) lub Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS).

Czy rozdzielność majątkowa wpływa na dziedziczenie?

Wbrew niektórym obawom, rozdzielność majątkowa nie wyłącza prawa do dziedziczenia po współmałżonku. W przypadku śmierci jednego z małżonków, drugi nadal dziedziczy zgodnie z przepisami prawa spadkowego, o ile nie sporządzono testamentu wprowadzającego inne ustawowe zasady dziedziczenia.

 Skutki podatkowe rozdzielności majątkowej

W praktyce należy pamiętać o dwóch aspektach skutków podatkowych. Rozdzielność majątkowa nie modyfikuje skutków w sferze podatku od spadków i darowizn. Zatem zarówno dziedziczenie po małżonku, z którym pozostawano w ustroju rozdzielności majątkowej, jak i nabycie od takiego małżonka darowizny korzystać będzie ze zwolnienia z podatku (tzw. grupa zerowa) na takich samych zasadach, jak pomiędzy małżonkami pozostającymi w ustroju wspólności majątkowej.

Modyfikacje następują natomiast w przypadku podatku dochodowego (PIT). Małżonkowie, w których obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej, nie mają możliwości wspólnego rozliczania się z podatku. Skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej.

Więcej przydatnych informacji znajdziesz na Naszej stronie:
www.sprawdzonynotariusz.pl